با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و با توجه به ماهیت فرهنگی و نیاز به تحولات اساسی در ساختار نظام پوسیده ی سابق، یکی از اصلی ترین و ضروری ترین اقدامات در انقلاب نوپای اسلامی ایران، جایگزین ساختن فرهنگ اصیل اسلام ناب محمدی به جای فرهنگ به جا مانده از رژیم گذشته بود و از آنجا که فضای جامعه، خصوصاً دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور دچار تحول شده بـــود، ضرورت تحــــولات بنیادین فرهنگی بیش از پیش خود را می نمایاند.

بر همین اساس بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 23 خرداد سال 1359، فرمان تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی را صادر و اعضای آن را منصوب کردند. این ستاد نیز در جلسه شانزدهم مرداد 1359 به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، نهاد جهاد دانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تاسیس کرد. این نهاد در سال 1363 به عنوان ستاد اجرایی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد، اما در سال 1364 پس از استقلال دانشگاه ها و جدا شدن وزارت فرهنگ و آموزش عالی از آن مجدداً به عنوان جهاد دانشگاهی تغییر نام یافت و در سال 1369 به عنوان پلی بین دانشگاه و بخش صنعتی و خدماتی کشور معرفی و محل استقرار آن بیرون از دانشگاه تعیین شد. امروزه جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی که زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارای شخصیت مستقل با اهداف گسترش تحقیقات و شکوفایی روحیه تتبع استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خود اتکایی، توسعه امور فرهنگی، گسترش طرح های کاربردی و نیمه صنعتی فعالیت دارد. همچنین تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی، ایجاد تشکیلات مناسب به منظور نشر آثار علمی، انجام تحقیقات، حمایت و تشویق دانشجویان و پژوهشگران جوان، اجرای رسمی دوره های آموزشی علمی- کاربردی از جمله وظایف دیگر جهاد دانشگاهی در اساسنامه ی این نهاد است.